De Niet-Vliegende Hollander op zoek naar een nieuw avontuur

Elk jaar probeer ik een nieuw avontuur aan te gaan, maar, vliegen niét toegestaan. Het begon in 2016 toen ik mezelf een kleine uitdaging stelde, namelijk: hoe reis je zonder geld en in een elektrische auto van Nederland naar Australië? Nu denk je misschien: “waarom zou je jezelf dat aandoen?” Deels om het potentieel van duurzame mobiliteit te laten zien, maar vooral voor de kick ervan. Drieënhalf jaar, 95.000 kilometer en 33 landen later kan ik gerust zeggen dat het elk moment waard was, ook al hebben mijn billen het me nog steeds niet vergeven.

Avonturen met het OV naar EXPO 2020 Dubai

Sinds mijn terugkomst in 2019 ben ik een “inspirerende spreker” geworden en in 2022 kreeg ik een uitnodiging om te spreken op de EXPO 2020 in Dubai. De meeste mensen zouden zonder nadenken op het vliegtuig stappen, maar ik niet. Ik kon de impact op het milieu niet negeren. Dus begon ik aan een onconventionele reis, waarbij ik het openbaar vervoer verkoos boven het vliegtuig.
Wie heeft een eersteklas vlucht nodig als je een comfortabele treinstoel en een geweldige playlist hebt? Ik deed er17 dagen over om de Verenigde Arabische Emiraten te bereiken en mijn route ging door fascinerende plekken als de Koerdische regio van Irak, Jordanië en Saoedi-Arabië.

Deze reis liet me inzien dat je ook in korte tijd exotische plaatsen en andere culturen kunt bereiken zonder te vliegen dan en de reis was net zo spannend als de bestemming zelf. De reis begint al als ik de deur van mijn huis dicht doe en ik vind het heerlijk om te ervaren hoe het landschap, de culturen, de mensen en de omgeving geleidelijk veranderen.

Nieuwe inspiratie opdoen

Toen ik eind vorig jaar op zoek was naar inspiratie voor een nieuw avontuur en ik door de eindeloze copycat reisfoto’s op Instagram scrolde, sprong één foto eruit: een foto van een man die midden in de woestijn bovenop een goederentrein staat. Ik was geïntrigeerd. Blijkt dus dat er midden in de Mauritaanse Sahara een ijzerertsmijn is, en elke dag vervoeren drie kolossale treinen tonnen erts naar de haven van Nouadhibou. Iedereen kan gratis meereizen. Het lijkt wel de grootste, stoffigste achtbaan ter wereld en ik kon niet wachten om er op te springen.

Ook de reis náár Mauritanië trok me aan omdat die door Zuid-Spanje en Marokko ging, waar ik nog nooit ben geweest. Het was ook niet ver, ik had uitgerekend dat als ik non-stop zou reizen, ik Mauritanië in slechts vijf dagen kon bereiken. Dit is echt kort als je meer dan drie jaar onderweg bent geweest naar Australië. Maar ik wou Marokko ontdekken, dus ik trok er een dag of 10 voor uit. Tot halverwege Marokko kon ik met de trein, daarna vooral bussen en minivans.

Mensen denken vaak dat ik een grote treingek ben en hoewel ik er dol op ben, is het niet zo dat ik een trein op mijn borst heb getatoeëerd of zo. Het is gewoon mijn favoriete manier van reizen omdat ze je in relatief korte tijd ver kunnen brengen, wat mensen vaak lijken te vergeten.

De route van mijn reis

Van Nederland naar Mauritanië per openbaar vervoer

Op de vroege en mistige ochtend van 2 januari sprong ik op de Eurostar naar Parijs, klaar voor een nieuw avontuur. Drie uur later was ik in de Lichtstad, op weg naar Gare de Lyon voor een tussenstop.

In Gare De Lyon is een wereldberoemd restaurant genaamd Le Train Bleu en sinds ik over dit restaurant hoorde (zo’n vier weken voordat ik vertrok) was het mijn droom om erheen te gaan. Ik probeerde van tevoren te reserveren, maar helaas, volgeboekt. Toen ik die grootse trap naar het restaurant zag, kon ik het niet laten om erop te lopen en toen ik een ober aanspraak die langs mij heen schoot bleek dat er nog één tafel vrij was! Dus nu zit ik te genieten van een tartaar met een goede wijn in een chique Art Nouveau decor. Elf euro voor een flesje water? Zag ik even door de vingers.

Na de lunch wachtte mijn volgende hogesnelheidstrein en net voor middernacht bereikte ik Barcelona. Twee treinen per dag verbinden Parijs met de Catalaanse hoofdstad. Idealiter had ik op dezelfde dag door willen reizen naar Madrid, maar er is geen late verbinding. Het enige aspect van deze reis dat naar mijn mening voor verbetering vatbaar is.

Treinkaartjes boeken voor internationale reizen is is niet altijd gemakkelijk. Ik gebruikte verschillende websites zoals Seat61Trainline en Interrail‘s planner om mijn route uit te stippelen. Ik reisde overigens op een Interrail pas en via hun app kon ik ook makkelijk routes vinden en tickets boeken.

Na een goede nachtrust vervolgde ik mijn weg door Spanje. Ik reisde business class en had het hele rijtuig alleen tot aan Antequera. Ik genoot van het landschap als een koning op zijn troon. Aan het eind van de middag moest ik nog een trein nemen naar Algeciras, het meest zuidelijke station van het Interrail netwerk. Snel eten, check. Ik kon Afrika bijna proeven in de lucht, tajines overal waar je keek. Een bus bracht me naar Tarifa en na een snelle check-in zat ik op de veerboot die de Straat van Gibraltar overstak en slechts 36 uur na mijn vertrek uit Amsterdam was ik in Afrika, een hele nieuwe wereld die wachtte om ontdekt te worden.

Ontdekking van de charme van Marokko

Daar stond ik dan, voor het eerst helemaal ondergedompeld in Marokko. Tanger, mijn eerste tussenstop nadat ik de veerboot afstapte, had een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Het was heerlijk om te verdwalen in e labyrintachtige steegjes.

Na twee nachten vervolgde ik mijn weg naar Marrakech. Dit was eenvoudig met de trein. Vanuit Tanger is er een supersnelle Franse TGV-trein naar Casablanca. Kaartjes waren eenvoudig online te boeken en ik was verrast door hoe modern de stations zijn. Reizen per trein in Marokko is echt goed. Vanuit Casablanca is er een boemeltrein naar Marrakech, maar er wordt momenteel een nieuwe spoorlijn aangelegd voor een hogesnelheidstrein, zodat je nog sneller van Tanger naar Marrakech kunt reizen, maar de vijf uur die het nu duurt, is al geweldig.

Marrakech en verder

Marrakech is een overbelasting op de zintuigen. Markten barstend van kleuren en eten waar je smaakpapillen een overwinningsdans van maken. Drie nachten daar voelden als drie minuten, maar hé, dat is de schoonheid van reizen.

Vanuit Marrakech was het echter alleen nog maar bussen naar Dakhla. Een enorme rit van 1.400 kilometer die 24 uur duurde. Dit was het zwaarste deel van de reis maar de mensen die ik onderweg ontmoette en de tussenstops voor wat lekker eten maakten het de moeite waard.

Diplomatiek drama en woestijnscheidingen

Deze reis doorkruist de Westelijke Sahara. Toen ik in Marrakech tegen een taxichauffeur zei dat ik hierheen zou gaan, werd hij boos en schreeuwde: “Nee! Nee! Dat bestaat niet, het is de Sahara Marrocain!” Dit onthult een beetje hoe gecompliceerd dit gebied is. Deze regio is betwist tussen het Koninkrijk van Marokko en de Sahrawi Arabische Democratische Republiek (SADR). De Verenigde Naties classificeert de Westelijke Sahara als een niet-zelfbesturend gebied, wat betekent dat er nog geen volledige zelfbestuur is. Ongeveer 50 landen erkennen de Sahrawi Republiek, maar de VN erkennen de status van de Westelijke Sahara niet, wat het dus geen land maakt.

Ik voelde nooit enige spanning, geen politiecontrole hield ons tegen en ik voelde me altijd veilig. Ik bracht de nacht door in Dakhla, een rustig stadje waar veel toeristen komen om te surfen en ontspannen op prachtige stranden.

Een 1.600 km lange muur van zand en rots scheidt het Marokkaanse grondgebied van de Sahrawi-republiek, de op één na de langste ter wereld na de Grote Muur van China, bekend als de ‘Berm’, symboliseert deze barrière de voortdurende strijd en verdeeldheid in de regio.

Dit surrealistische landschap voelde als een andere dimensie. Eindeloze stukken ruige woestijn, onderbroken door af en toe een glimp van beschaving, of het nu een bescheiden tent was, een vervallen politiecontrolepost of een brutale kudde wilde kamelen. En zelfs als er niets te zien was behalve zand en stenen, was ik aan het raam gekluisterd om de grootsheid van dit alles in me op te nemen. Om als Nederlander niets dan woestijn te zien, kilometers ver? Ongelooflijk.

De grensovergang? Laten we zeggen dat het een test van geduld en veerkracht was. De Marokkaanse kant was streng, met controles die meer dan een uur duurden. Toen kwam de surrealistische rit door No Man’s Land, een 4 km bufferzone die bekend staat als PK55. In onze minibus passeerden we borden die waarschuwden voor landmijnen. Hoewel ze naar verluidt nu verwijderd zijn, zijn deze borden herinneringen aan de turbulente geschiedenis en voortdurende problemen in het gebied.

Van scepsis tot verrassende charme

Eindelijk bereikte ik Mauritanië. Sommige regeringen adviseren tegen het reizen naar bepaalde regio’s, vooral de grensgebieden. Maar volgens de blogs die ik las, hoefde ik me nergens zorgen over te maken. Per minibus bereikte ik kort voor middernacht de hoofdstad Nouakchott.

Toen ik info opzocht over het land, werd Nouakchott op veel blogs beschreven als “de slechtste hoofdstad ter wereld.” Dus toen ik dit las, dacht ik: “okee, let’s go!”

Mijn eerste indrukken waren niet bepaald veelbelovend. Door een probleem met mijn Airbnb: er was geen gastheer, geen water en elektriciteit, leken die blogwaarschuwingen waar te zijn. Maar de volgende dag verraste Nouakchott me.

Ik ontdekte een lokale markt. Een man zag me met mijn camera en wenkte me voor een foto. In gebroken Engels zei hij “Auto, auto, vriend, vriend, gaan, gaan”. Ik wist niet zeker waar hij me naartoe wilde nemen, maar een paar minuten was zijn vriend daar. Deze aardige jongens boden me een authentieke rondleiding door de stad aan, gevolgd door een diner.

Nouakchott is ongelooflijk rauw. De marktjes zijn ongecommercialiseerde juweeltjes, onaangeraakt door toerisme. Het voelde erg puur, zonder vervelende opdringerige verkopers en toeristische prullaria. Het is een stad die mijn vooroordelen heeft uitgedaagd, ‘het ergste’ veranderend in een zeer authentieke ervaring.

Het binnenland van Mauritanië

Zouerat, het startpunt van de trein, ligt zo’n 750 km van Nouakchott en ik wilde onderweg zoveel mogelijk van het land zien. Mijn eerste was Terjit en ik nam weer een minivan. Ze vertelden me dat Mauritanië moeilijk te zou zijn om doorheen te reizen en dat stelde niet teleur. De minibusjes waren krap en oud, dus na 7 uur reizen was ik blij om uit te stappen.

De Terjit-oase was een van mijn hoogtepunten. Dit dorp in een kloof stond ooit bekend als ‘Paradijs in Hel’. Al eeuwenlang komen reizigers die de uitgestrekte woestijn doorkruisen hierheen om te schuilen en vers water te drinken om nieuwe energie op te doen voor de zware reis. Het was geweldig om hier rond te lopen, ik kampeerde op de Chez Jemal camping waar de aardige mensen geweldig eten maakten en interessante verhalen te vertellen hadden. Absoluut een van de meest interessante plaatsen die ik ooit bezocht heb.

De volgende bestemming bepaald door AI

Voordat ik aan mijn reis begon, keek ik naar deze geweldige film over de ijzerertstrein. Daarin zit een shot van een man die op een steen in de woestijn staat en op de achtergrond een enorme rots, het deed me denken aan Uluru in Australië. Ik vond deze plek er zo surrealistisch uitzien en wilde erheen, maar had geen idee waar het was. Want ja, hoe zou je ooit een rots in de Sahara vinden? Ik maakte een screenshot en uploadde dit naar Google Afbeeldingen en meteen wist Google dat deze plek Ben Amera was.  De op één na grootste monoliet ter wereld, na Uluru. En die lag een paar honderd kilometer ten westen van Atar.

Je kon deze plek niet bereiken met het openbaar vervoer. Vanaf de uitstekende camping ‘Auberge et Camping Inimi‘ in Atar, wilde een gids me meenemen in zijn 4×4. In de middag bereikten we deze plek en slaagden erin om een foto te maken van exact dezelfde plaats. Ongelofelijk.

Ben Amera in Mauritanië. Bekend van de beroemde scene uit de Lion King film ;)

Zouerat: poort tot de ijzerertstrein

Tussen Atar en Zouerat zijn er veel politiecontroles. Dit is de regio die op de meeste websites van Ministeries van Buitenlandse Zaken als rood wordt gemarkeerd en dit komt door rebellengroepen die hier actief zijn. Mij werd verteld dat er de laatste jaren geen grote incidenten zijn geweest. Bij elk checkpoint vraagt de politie om een “fiche” dit is een kopie van je paspoort en ik had er zo’n 30 bij me. Uiteindelijk Eindelijk bereikte ik Zouerat, het startpunt van de trein.

De Mauritaanse ijzerertstrein: ruggengraat van de Sahara

Daar gaan we dan. Het hoogtepunt en de voornaamste reden voor deze reis. In Mauritanië is ijzererts van levensbelang, goed voor de helft van de export van het land. Elke dag vertrekken drie kolossale treinen vanuit Zouerat naar de haven van Nouadhibou. De reis van 704 km duurt 17 uur en de treinen zijn enorm. Ze kunnen wel tot drie km lang zijn en elke trein vervoert 17.000 ton erts, genoeg om een Eiffeltoren te bouwen. Ze behoren tot de langste en zwaarste treinen ter wereld.

Iedereen kan gratis mee. Ga naar het startpunt (er is geen station) en wacht tot de trein arriveert, ergens tussen 11 uur ‘s ochtends en 6 uur ‘s avonds. De trein is een levenslijn, gebruikt door de lokale bevolking om goederen, zichzelf en zelfs kamelen te vervoeren. Langs de rails wonen stammen en zij zijn afhankelijk van goederen van deze trein. Daarom wordt de trein de ‘Ruggengraat van de Sahara’ genoemd.

Ik was al goed voorbereid en had een skibril, handschoenen, een slaapzak (de temperatuur kan ‘s nachts in de woestijn dalen tot ongeveer nul) en wc-papier mee. De volgende ochtend ging ik naar de lokale markt om een tweedehands shirt, nog een deken en veel water te halen, meer water dan ik mee kon nemen. Van een local had ik een deken ontvangen.

Rond 14.00 uur werd ik opgehaald door de machinist van de trein, die had ik per toeval ontmoet. Hij bracht me naar zijn kantoor, die pal naast het spoor was en we wachtten op de aankomst van de trein. Ik hoefde niet te vragen wanneer hij zou komen, ik kon de motoren al van ver horen. De trein passeerde ons en er kwam gewoon geen einde aan, ongelooflijk. De machinist vroeg me waar ik wilde instappen, vooraan graag. Als je in het midden of aan het einde van de trein zit, krijg je het stof van de voorkant van de trein in je gezicht.

Ik koos een mooie wagon uit en sleurde al mijn spullen inclusief mijn enorme hutkoffer mee. Toen ik eindelijk zat, duurde het even om te wennen en ik werd eerlijk gezegd een beetje bang. Ik realiseerde me dat ik boven op een enorme stapel ijzererts zat, helemaal alleen, in een trein die niet gemaakt was voor passagiers.

Eindelijk begon de trein langzaam vaart te maken, nu ging ik echt! Het duurde zeker een uur voordat ik een beetje gewend was aan het gerommel, gepiep en de geuren van de trein en eindelijk durfde ik op te staan en mijn kont naar de grootste hoop van de wagon te verplaatsen. Mijn angsten vervaagden en opwinding nam toe. Het was gewoon geweldig om niets dan woestijn te zien en het zand tegen je huid te voelen schuren en ik voelde me voor het eerst comfortabel tijdens deze rit.

Het is legaal om op deze trein te rijden, het is ook gratis. Aan één van de drie treinen die elke dag vertrekt wordt een passagierswagon gekoppeld, maar voor veel locals is dit nog steeds te duur dus reizen ze zo. Je kunt ook de andere kant op reizen, van de haven naar Zouerat, maar dan zijn de treinen leeg, dus je uitzicht is niet zo goed en de rit hobbelig. De trein gaat nooit harder dan 50 km/u.

Na drie uur rijden ging de zon al onder en kon ik niets meer zien. Ik probeerde een broodje te eten maar die zat vol met erts. Het ijzererts is extreem fijn en het komt overal. Het is ook magnetisch en het zuigt in elk elektronisch apparaat.

Ik besloot te gaan slapen, aan de zijkant was de stapel lager dan de bovenkant van de wagon, dus ik legde daar mijn dekens neer en hoefde me geen zorgen te maken dat ik  van de trein zou vallen. Als dat zou gebeuren, zou ik drie km trein hebben om weer op te komen maar dit was niet helemaal ideaal. Verrassend genoeg lukte het me om in totaal zo’n 6 uur goed te slapen. Vaak onderbroken door het luide lawaai van de motoren en soms een stop.

Bij zonsopgang werd ik wakker. Het was een bewolkte dag. Een paar wagons voor me waren zes locals, de enige andere passagiers op de drie km lange trein. Ze kwamen naar me toe en vroegen om water, omdat ik nog genoeg over had, gaf ik hun een paar flessen.

Rond negen uur ‘s ochtends bereikte de trein Nouadhibou. Hij stopte een paar kilometer voor de ingang van de haven om de passagiers af te zetten, taxi’s stonden al klaar.

IJzererts, vuil en vreugde

In de taxi naar het hotel keek ik in de spiegel, ik herkende mezelf niet meer. Ik was helemaal zwart en bedekt met erts. In mijn oren, neus, haar en overal elders. Een nieuwe look die ik ‘industrieel chic’ noem. Uitgeput? Absoluut. Vies? Zeker weten. Gelukkig? Raar genoeg, ja. Ik wou dat de rit langer duurde. Van de 17 uur was maar 4,5 uur bij daglicht. Het is alsof je een kaartje koopt voor een blockbuster en dat je dan het grootste deel ervan met je ogen dicht kijkt.

Drie dagen later vind ik nog steeds ijzererts in mijn rugzak. Ik dacht dat ik herinneringen bij me droeg, maar het bleek alleen maar vuil te zijn. Maar hé, nu heb ik tenminste een geldig excuus voor de zooi die ik overal achterlaat.